Αν σας ζητούσαν να καταγράψετε τις ταυτότητες που αποδίδετε στον εαυτό σας, πόσες θα ονοματίζατε;
Έχετε σκεφτεί με πόσες διαφορετικές ιδιότητες μπορείτε να περιγράψετε τον εαυτό σας και σε πόσες κοινωνικές ομάδες ανήκετε λόγω αυτών των χαρακτηριστικών σας;
- Σας προ(σ)καλώ να αναλογιστείτε και να σημειώσετε αυθόρμητα τις πέντε πρώτες ταυτότητες σας που θα σκεφτείτε!
“Είμαι __________.”
“Είμαι __________.”
“Είμαι __________.”
“Είμαι __________.”
“Είμαι __________.”
Είμαι βιολογικά θήλυ. Είμαι queer. Είμαι Μουσουλμάνος. Είμαι Ρομά. Είμαι Αρχιτεκτόνισσα. Είμαι ανειδίκευτος. Είμαι μέλος θεατρικής ομάδας. Είμαι 32 ετών. Είμαι υπέρβαρο. Είμαι…
Το κάθε άτομο έχει πολλούς διαφορετικούς τύπους ταυτοτήτων. Οι ταυτότητες μπορεί να είναι προσωπικές, κοινωνικές και πολιτισμικές. Μπορεί να αφορούν γνωρίσματα της ιδιοσυγκρασίας ή του χαρακτήρα μας (προσωπικές ταυτότητες), ιδιότητες που προέρχονται από τους ρόλους μας στην οικογένεια, στον εργασιακό χώρο και στις κοινωνικές ομάδες που ανήκουμε (κοινωνικές ταυτότητες) ή ταυτότητες που επηρεάζονται από το πολιτισμικό μας πλαίσιο (πολιτισμικές ταυτότητες).
Κάθε ταυτότητα ορίζει το άτομο ανεξάρτητα..
.. αλλά και σε συνδυασμό με τις υπόλοιπες.
Οι ταυτότητές μας διαμορφώνουν όχι μόνο το αίσθημα του “ανήκειν”, αλλά και το αίσθημα του “μη-ανήκειν”, αποτελώντας παράγοντα αποκλεισμού από το κοινωνικό σύνολο. Δρώντας συνεργικά μπορούν να γεφυρώσουν το “χάσμα αποκλεισμού” ή και να το διευρύνουν.
Το παρόν άρθρο διερευνά, μέσα από το παράδειγμα των Δημοτικών Συμβουλίων Νέων, τους παράγοντες που επιδρούν στον περιορισμό ή στον αποκλεισμό των νέων ατόμων, προερχόμενων από διαφορετικές κοινωνικές ομάδες, από τη λήψη αποφάσεων σε τοπικό επίπεδο και τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να ενισχυθεί η συμπερίληψη και η εκπροσώπησή τους σε τοπικές κοινωνικές ομάδες και ιδιαίτερα στα Δημοτικά Συμβούλια Νέων.
- Ποιες από τις ιδιότητες σας που καταγράψατε (ή απλώς σκεφτήκατε) έχουν διευκολύνει τη συμμετοχή σας ή αντιθέτως έχουν αποτελέσει τροχοπέδη στη συμμετοχή σας σε κοινωνικές ομάδες όπως τα Δημοτικά Συμβούλια Νέων;
Πολλές κοινωνικές ομάδες συχνά υποεκπροσωπούνται στις οργανώσεις νεολαίας, στα Δημοτικά Συμβούλια Νέων (ΔηΣυΝ) και στις τοπικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Ορισμένες από τις πιο κοινές ομάδες που υποεκπροσωπούνται, είναι:
Ι. Εθνοτικές και φυλετικές, αριθμητικά μειοψηφικές, ομάδες: Ομάδες όπως οι Ρομά, οι αυτόχθονες κοινότητες και οι ομάδες μεταναστών ή προσφύγων ενδέχεται να αντιμετωπίσουν εμπόδια στη συμμετοχή λόγω γλωσσικών φραγμών, πολιτισμικών διαφορών, στερεοτυπικών διακρίσεων, έλλειψης ενημέρωσης σχετικά με τις διαθέσιμες ευκαιρίες ή μειωμένης ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης των φορέων νεολαίας για τις ανάγκες των ομάδων ή/και αντίστοιχα μειωμένης προσπάθειας για συμπερίληψη των ατόμων στις διαδικασίες των φορέων.
ΙΙ. Άτομα με αναπηρίες και χρόνιες ασθένειες: Οι οπτικές, ακουστικές, κινητικές βλάβες, η νοητική υστέρηση, οι διαταραχές σωματικής και ψυχικής υγείας που μπορεί να αντιμετωπίζουν τα άτομα, δύναται να δυσχεραίνουν τη συμμετοχή των ατόμων στα ΔηΣυΝ εφόσον δεν πληρούνται κριτήρια προσβάσιμης και ισότιμης συμμετοχής, είτε αυτά αφορούν λειτουργικές διαδικασίες (π.χ. διερμηνεία στη νοηματική γλώσσα), είτε αφορούν υλικοτεχνικά ζητήματα (π.χ. προσβασιμότητα χώρων).
ΙΙΙ. Μέλη της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας: Τα μέλη της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας μπορεί να αντιμετωπίσουν κοινωνικό στίγμα, διακρίσεις και έλλειψη αποδοχής, κάτι που μπορεί να αποτρέψει τη συμμετοχή τους στα ΔηΣυΝ. Ο φόβος της προκατάληψης ή του αποκλεισμού μπορεί επίσης να εμποδίσει την ενεργό εμπλοκή τους.
ΙV. Άτομα εκτός εκπαίδευσης, εργασίας ή κατάρτισης: Τα νέα άτομα που δεν είναι εγγεγραμμένα επί του παρόντος σε προγράμματα εκπαίδευσης ή κατάρτισης ή δεν έχουν λάβει στο παρελθόν επαρκή εκπαίδευση, ή/και δεν εργάζονται μπορεί να αντιμετωπίσουν δυσκολίες συμπερίληψης και συμμετοχής στα ΔηΣυΝ λόγω οικονομικών περιορισμών ή ελλιπούς κατάρτισης και δεξιοτήτων και αντίστοιχα ελλιπούς υποστήριξης για πλήρη συμμετοχή τους στις δραστηριότητές των ΔηΣυΝ.
Οι λόγοι περιορισμού ή αποκλεισμού από τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων σε τοπικό επίπεδο, των νέων ατόμων προερχόμενων από διαφορετικές κοινωνικές ομάδες μπορεί να ποικίλουν, αλλά ορισμένοι συνήθεις παράγοντες περιλαμβάνουν:
Ι. Αναποτελεσματική εξωτερίκευση και μειωμένη συμπερίληψη: Τα ΔηΣυΝ ενδέχεται να μην προσεγγίζουν αποτελεσματικά ομάδες υποεκπροσωπούμενων πληθυσμών ή να μην προσαρμόζουν τις στρατηγικές επικοινωνίας και λειτουργίας τους για να τις συμπεριλάβουν. Η έλλειψη μέριμνας και πληροφόρησης σχετικά με τις διαθέσιμες ευκαιρίες μπορεί να οδηγήσει σε αποκλεισμό.
ΙΙ. Εμπόδια στη συμμετοχή: Εμπόδια, όπως δυσπρόσιτοι ή μη προσβάσιμοι χώροι συνάντησης, γλωσσικά εμπόδια, πρακτικές που εισάγουν ή προάγουν διακρίσεις, η αναπαραγωγή στερεοτύπων και η έλλειψη πολιτισμικής ευαισθησίας μπορεί να εμποδίσουν τη συμμετοχή υποεκπροσωπούμενων ομάδων.
ΙΙΙ. Έλλειψη εκπροσώπησης και θετικών προτύπων: Εάν τα υπάρχοντα μέλη των ΔηΣυΝ δεν αντικατοπτρίζουν την ποικιλομορφία των κοινωνικών ομάδων ή/και αν δεν παρέχονται ευκαιρίες ανάληψης ρόλων ευθύνης σε άτομα προερχόμενα από υποεκπροσωπούμενες ομάδες, οι ομότιμοί τους μπορεί να αισθάνονται ότι οι φωνές τους δεν θα ακουστούν ή θα εκτιμηθούν.
- Έχοντας ήδη αναλογιστεί τις πολυάριθμες ταυτότητες σας και προβληματιστεί για περιπτώσεις περιορισμού ή αποκλεισμού συμμετοχής στα κοινά που μπορεί να έχετε βιώσει λόγω αυτών, ποιοι τρόποι και μέσα θα διευκόλυναν ή/και θα παρακινούσαν τη συμμετοχή σας στα ΔηΣυΝ;
Πώς, λοιπόν, μπορεί να ενισχυθεί η συμπεριληπτική ταυτότητα των Δημοτικών Συμβουλίων Νέων και να αρθούν τα εμπόδια εκπροσώπησης των νέων ατόμων στη λήψη αποφάσεων σε τοπικό επίπεδο;
Η προώθηση και η διασφάλιση της διαφορετικότητας (diversity), της δικαιοσύνης (equity) και της συμπερίληψης (inclusion) στα ΔηΣυΝ είναι ζωτικής σημασίας για τη δημιουργία ενός ασφαλούς και αντιπροσωπευτικού χώρου για όλα τα νέα άτομα.
Ακολουθούν μερικές καλές πρακτικές ενίσχυσης της διαφορετικότητας, της δικαιοσύνης και της συμπερίληψης (DEI – Diversity, Equity, Inclusion) στα ΔηΣυΝ:
Ι. Διασφάλιση ενός πλαισίου μη αποκλεισμών
• Σαφής δήλωση στον κανονισμό λειτουργίας του ΔηΣυΝ της σημασίας της διαφορετικότητας, της δικαιοσύνης/ισότητας και της συμπερίληψης στις δραστηριότητες του οργάνου και των μέσων προώθησης και διασφάλισης αυτών των αρχών.
• Εφαρμογή πολιτικών που προωθούν και προασπίζουν ρητά τη διαφορετικότητα, τη δικαιοσύνη και τη συμπερίληψη σε διαδικασίες διακυβέρνησης και λήψης αποφάσεων του ΔηΣυΝ.
• Εφαρμογή κώδικα συμπεριφοράς που απαγορεύει τις διακρίσεις, την παρενόχληση και τις συμπεριφορές αποκλεισμού, στον οποίο συμφωνούν ρητά τα μέλη του ΔηΣυΝ κατά την ένταξή τους στην ομάδα.
• Θέσπιση πρωτοκόλλων για τη διασφάλιση της προστασίας των προσωπικών πληροφοριών, τη διατήρηση της εμπιστευτικότητας και του σεβασμού της ιδιωτικής ζωής των μελών του ΔηΣυΝ.
• Προώθηση της συμμετοχής ατόμων από υποεκπροσωπούμενες ομάδες και διασφάλιση ενός σώματος μελών που αντικατοπτρίζει (ποσοτικά και ποιοτικά) την κοινωνική ποικιλομορφία της τοπικής κοινότητας.
• Παροχή ενός ποσοστού των θέσεων των μελών του ΔηΣυΝ για άτομα που εκπροσωπούν ομάδες ατόμων, ώστε να αποτελούν φορείς των απόψεων των επιμέρους ομάδων και να ενισχυθεί η πολυφωνία.
• Θέσπιση συμπεριληπτικών και διαφανών διαδικασιών επιλογής μελών και ατόμων σε θέσεις ευθύνης.
• Δημιουργία μιας συμβουλευτικής επιτροπής για ζητήματα διαφορετικότητας, δικαιοσύνης/ ισότητας και συμπερίληψης, η οποία θα διασφαλίζει την προώθηση και την τήρηση των αρχών σε όλες τις δραστηριότητες του ΔηΣυΝ, ενώ παράλληλα μπορεί να είναι επιφορτισμένη με τη διεκπεραίωση λοιπών αρμοδιοτήτων που αναφέρονται στην παρούσα λίστα προτάσεων.
• Χρήση συμπεριληπτικής γλώσσας σε επίσημα και ανεπίσημα έγγραφα και στον προφορικό λόγο.
IΙ. Δημιουργία ασφαλών και χωρίς αποκλεισμούς χώρων και διαδικασιών
• Προώθηση κλίματος ασφαλούς διαλόγου, όπου όλες οι απόψεις (που δεν αντιβαίνουν στις αξίες του ΔηΣυΝ) γίνονται σεβαστές ώστε τα άτομα αισθάνονται άνετα να εκφράζονται και να συνεισφέρουν στις συζητήσεις.
• Προώθηση του φιλικού κλίματος μεταξύ των μελών του ΔηΣυΝ ώστε να καλλιεργηθεί η αίσθηση του ανήκειν και να μειωθούν αισθήματα απομόνωσης.
• Ανάπτυξη buddy system για τα μέλη του ΔηΣυΝ για την ενίσχυση της αλληλεπίδρασης, της αλληλομάθησης, της κατανόησης και του κινήτρου συμμετοχής.
• Εξασφάλιση προσβάσιμων χώρων και υλικοτεχνικού εξοπλισμού ώστε να καλύπτονται οι διάφορες ανάγκες.
• Παροχή της δυνατότητας συμμετοχής εξ αποστάσεως ώστε τα άτομα που αντιμετωπίζουν δυσκολίες με τη μεταφορά τους ή άλλα εμπόδια να μπορούν να συμμετέχουν στις συναντήσεις και δραστηριότητες.
• Καθιέρωση διαδικασίας με την οποία τα άτομα μπορούν να ζητήσουν υπηρεσίες υποστήριξης (π.χ. υπηρεσίες διερμηνείας στη νοηματική γλώσσα και στην ομιλούμενη γλώσσα των αριθμητικά μειοψηφικών ατόμων κατά τη διάρκεια συναντήσεων και εκδηλώσεων).
• Παροχή πολυμεσικού ενημερωτικού υλικού (σε πολλαπλές μορφές, όπως γραπτή, ακουστική και οπτική και σε διάφορες γλώσσες) για την κάλυψη διαφορετικών αναγκών προσβασιμότητας.
• Χρήση προσβάσιμων και συμπεριληπτικών διαδικτυακών πλατφόρμων και υλικού επικοινωνίας (π.χ. χρήση μέσων επικοινωνίας που είναι συμβατά με πρόγραμμα ανάγνωσης οθόνης, προβολή συμπεριληπτικών εικόνων).
ΙΙΙ. Εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση
• Οργάνωση εκπαιδευτικών σεμιναρίων για όλα τα μέλη του ΔηΣυΝ για την ενίσχυση της πολιτισμικής ευαισθητοποίησης και την ανάπτυξη της ικανότητάς τους να αντιλαμβάνονται και να λαμβάνουν δράση για την άρση των στερεοτύπων και την παροχή ευκαιριών στις υποεκπροσωπούμενες ομάδες.
• Συνεργασία με τοπικούς οργανισμούς και ειδικούς για τη διεξαγωγή ενημερωτικών και εκπαιδευτικών εργαστηρίων σε θέματα όπως η διαπολιτισμική κατανόηση, τα ζητήματα φύλου, τα δικαιώματα της αναπηρίας, κ.τ.λ.
• Συνεχής προσφορά ευκαιριών μάθησης ώστε να διασφαλιστεί ότι τα μέλη του ΔηΣυΝ παραμένουν ενημερωμένα για ευαίσθητα κοινωνικά ζητήματα και για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι υποεκπροσωπούμενες ομάδες.
ΙV. Εξωτερίκευση και συνεργασία με υποεκπροσωπούμενες ομάδες
• Δημιουργία επαφών και συνεργασιών με υποεκπροσωπούμενες ομάδες και ορισμός κοινών στόχων δράσης και διεκδικήσεων.
• Διεξαγωγή στοχευμένων εκστρατειών προβολής χρησιμοποιώντας κανάλια επικοινωνίας που είναι προσβάσιμα και διαδεδομένα στα άτομα για να εξασφαλιστεί η ευρεία ενημέρωση και εκπροσώπηση.
• Διεξαγωγή εκστρατειών ευαισθητοποίησης για τη μείωση του στίγματος και την αύξηση της κατανόησης σχετικά με θέματα ψυχικής υγείας, αναπηρίας, προσφυγικού, κ.τ.λ.
• Από κοινού διοργάνωση στοχευμένων εκδηλώσεων και δράσεων που προσεγγίζουν και αναδεικνύουν τις ανάγκες, τις προκλήσεις και τις ανησυχίες των υποεκπροσωπούμενων ομάδων.
V. Ενίσχυση των υποεκπροσωπούμενων φωνών
• Αναζήτηση της συμβολής των διαφόρων κοινωνικών ομάδων, ακόμα κι αν μέλη τους δεν συμμετέχουν στο σώμα του ΔηΣυΝ, όταν λαμβάνονται αποφάσεις που αφορούν και επηρεάζουν τα νέα άτομα.
• Παροχή ευκαιριών και μέσων στα άτομα/ομάδες να μοιραστούν την οπτική και τις εμπειρίες τους.
• Προβολή διαφορετικών προτύπων και ιστοριών επιτυχίας από υποεκπροσωπούμενες ομάδες ώστε να εμπνευστούν και να ενδυναμωθούν και άλλα άτομα.
• Παροχή ευκαιριών ανάπτυξης των δεξιοτήτων και καθοδήγησης (mentorship) για την υποστήριξη της ενεργούς συμμετοχής και της εκπροσώπησης των νέων στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων καθώς και σε ηγετικές θέσεις του ΔηΣυΝ.
• Ενθάρρυνση της συμμετοχής υποεκπροσωπούμενων ατόμων και εκπροσώπων ομάδων σε ηγετικούς ρόλους εντός του ΔηΣυΝ.
VI. Συνεργασία με τοπικούς φορείς
• Ανάπτυξη συνεργασιών με τοπικούς οργανισμούς που ασχολούνται με την υποστήριξη ομάδων υποεκπροσωπούμενων ατόμων, για να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή τους στο ΔηΣυΝ.
• Αναζήτηση της τεχνογνωσίας και της συμβολής τους κατά το σχεδιασμό πρωτοβουλιών ή πολιτικών για να διασφαλιστεί ότι είναι συμπεριληπτικές και αποτελεσματικές.
• Συνδημιουργία έργων και προγραμμάτων που θίγουν συγκεκριμένες ανάγκες και προκλήσεις που αντιμετωπίζουν διαφορετικές ομάδες.
VII. Συνεχής αξιολόγηση και βελτίωση
• Τακτική αξιολόγηση των δραστηριοτήτων, των πολιτικών και του κοινωνικού αντικτύπου του ΔηΣυΝ, βάσει μετρήσιμων στόχων και δεικτών, για την παρακολούθηση της προόδου και τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων.
• Τακτική αναβάθμιση των δραστηριοτήτων και των πολιτικών του ΔηΣυΝ ώστε να ανταποκρίνονται στα σύγχρονα δεδομένα.
• Συλλογή και ανάλυση δημογραφικών δεδομένων για την αξιολόγηση της εκπροσώπησης και της συμμετοχής των διαφόρων κοινωνικών ομάδων στο σώμα μελών και στις δράσεις του ΔηΣυΝ καθώς και στις δημόσιες διαδικασίες σε τοπικό επίπεδο.
• Τακτική ανατροφοδότηση από τα μέλη του συμβουλίου, μέλη της κοινότητας και των υποεκπροσωπούμενων ομάδων ώστε να εξασφαλιστεί η συμπερίληψη ποικίλων απόψεων.
• Ενίσχυση της διαφάνειας των δράσεων του ΔηΣυΝ μέσω της τακτικής κοινοποίησης αναφορών επιτευγμάτων και προόδου και της δημόσιας λογοδοσίας.
VIII. Εξασφάλιση της βιωσιμότητας των πρακτικών ενίσχυσης της διαφορετικότητας, της δικαιοσύνης και της συμπερίληψης
ΙΧ. Ανάπτυξη βραχυπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου στρατηγικού πλάνου για τη διαφορετικότητα, τη δικαιοσύνη και τη συμπερίληψη (DEI Strategy)
Η προώθηση της διαφορετικότητας, της δικαιοσύνης και της συμπερίληψης είναι μια διαρκής διαδικασία που απαιτεί αφοσίωση και συνεχή προσπάθεια. Είναι σημαντικό να αναδεικνύονται υποεκπροσωπούμενες ταυτότητες ατόμων και ομάδων. Ωστόσο, είναι εξίσου σημαντικό οι ταυτότητες αυτές να μην αποτελούν τις μοναδικές ταυτότητες με τις οποίες προσεγγίζονται τα άτομα. Ακόμη, αξίζει να θυμόμαστε ότι πολλές ταυτότητες δεν είναι ορατές ή δεν επικοινωνούνται ευθέως, όπως και τα αντίστοιχα στερεότυπα, επηρεάζουν, όμως, τις επιλογές των ατόμων. Τα Δημοτικά Συμβούλια Νέων αποτελούν έναν θεσμό ικανό να δημιουργήσει έναν πιο συμπεριληπτικό και αντιπροσωπευτικό χώρο για τα νέα άτομα σε τοπικό επίπεδο και να προωθήσει την ουσιαστική συμμετοχή τους χωρίς αποκλεισμούς, αντικατοπτρίζοντας την πολυμορφία των κοινοτήτων που τα ΔηΣυΝ εκπροσωπούν.
Δεν βλέπουμε τα πράγματα όπως είναι, βλέπουμε τα πράγματα όπως είμαστε.
[We do not see things as they are; we see things as we are.]
(Talmud Bavli, Ancient Book of Wisdom, Babylonia)
Βιβλιογραφία και πηγές για περαιτέρω αναζήτηση και προβληματισμό:
Aschwanden, Rahel. 2021. Embracing Diversity – A Guide to Diversity Management for Organisations Active in Intercultural Youth Work. Brussel, Belgium: SALTO-YOUTH Inclusion and Diversity Resource Centre. https://www.salto-youth.net/downloads/4-17-4124/EmbracingDiversity.pdf.
Aschwanden, Rahel. 2022. Inclusion A-Z. Brussel, Belgium: SALTO-YOUTH Inclusion & Diversity Resource Centre. https://www.salto-youth.net/downloads/4-17-3141/InclusionAtoZ.pdf.
Croft, Tom, Veronique Crolla, and Benoît Mida-Briot. 2003. T-Kit on Social Inclusion. Brussels, Belgium: Council of Europe and European Commission. https://www.salto-youth.net/downloads/toolbox_tool_download-file-117/tkit%20Social%20Inclusion.pdf.
Erasmus+ Inclusion and Diversity Strategy – in the Field of Youth. 2014. European Commission Directorate General for Education and Culture. https://ec.europa.eu/assets/eac/youth/library/reports/inclusion-diversity-strategy_en.pdf.
Global Youth Council Guide – Promoting Youth Voices in Local Decision-Making. 2021. National Democratic Institute for International Affairs (NDI). https://www.ndi.org/sites/default/files/Promoting%20Youth%20Voices%20in%20Local%20Decision-Making%2C%20Global%20Youth%20Council%20Guide.pdf.
“Have Your Say!” – Manual on the Revised European Charter on the Participation of Young People in Local and Regional Life. 2015. Council of Europe Publishing. https://rm.coe.int/16807023e0.
Kosek, Elżbieta. 2021. Engage in Inclusion! – Guide on Disability-Inclusive European Youth Projects. Strategic Partnership for Inclusion. https://www.salto-youth.net/downloads/4-17-4230/SPI_disability_inclusion_guide.pdf?
Padan, Tali. 2016. Value the Difference – Resource Pack. SALTO Cultural Diversity Resource Centre. https://www.salto-youth.net/downloads/4-17-3332/Final.pdf.
Todorovska-Miteva, Jasmina, Nina Shulovikj-Cvetkovska, Dona Kosturanova, Blazhen Maleski, Tomislav Gajtanoski, Lindita Redzepi, Matej Manevski, and Zoran Ilieski. 2021. Manual for Local Youth Councils. Agency for Youth and Sport and OSCE Mission to Skopje. https://www.osce.org/files/f/documents/3/b/491132.pdf.
Walker-Dawson, Carly. 2021. Inclusion Toolbox – A Guide on Inclusive Practices. European Youth Foundation, European Youth Council. https://rm.coe.int/inclusion-toolbox-final/1680a9173e.
Walsh, Anne, and Amel Yacef. 2020. 8 Steps to Inclusive Youth Work 2nd Edition. Dublin, Ireland: National Youth Council of Ireland. https://www.youth.ie/wp-content/uploads/2016/09/8-Steps-to-Inclusive-Youth-Work-NYCI-2nd-Ed.pdf.
“Build a Youth-Friendly Municipality.” 2019. BIJ. 2019. https://democracy-reloading.eu/.
“AfK-NR. 693 seminar: Global competence: Cross-cultural skills for an interconnected world.” 2021. Justus-Liebig-Universität Gießen. 2021. https://www.uni-giessen.de/de/internationales/veranstaltungen/termine/seminare/afk-nr-693-seminar-global-competence-cross-cultural-skills-for-an-interconnected-world.
Πηγές εικόνων:
Jayakumar, Kirthi. 2017. “Understanding Intersectionality.” The Red Elephant Foundation. https://medium.com/the-red-elephant-foundation/understanding-intersectionality-a1da46e2e0b2.
Jones, Vanessa. 2022. “Identity Markers & Equity in CS.” Computer Science Teachers Association. https://csteachers.org/stories/identity-markers-equity-in-cs.
“Diversity, Equity, and Inclusion.” n.d. Progressive AE. https://www.progressiveae.com/overview/dei/.